مدارا با مردم نباید به کوتاه آمدن در برابر احکام الهی و رواج منکرات منجر شود

به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین ناصر رفیعی، روز یکشنبه در برنامه تلویزیونی سمت خدا، با اشاره به ضرورت بازخوانی سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع)، گفت: زندگی این بزرگواران باید در ابعاد مختلف برای جامعه امروز الگو باشد؛ چراکه نباید ارتباط سبک زندگی خود را با سیره عملی آنان از دست بدهیم و تنها به جنبه‌های مصیبت و روضه در معرفی شخصیت اهل‌بیت(ع) بسنده کنیم.

وی با اشاره به جایگاه حضرت فاطمه زهرا(س) افزود: حضرت صدیقه طاهره(س) الگویی فراتر از زمان، مکان، مذهب و جنسیت هستند و شخصیت ایشان به جامعه‌ای خاص یا دوره‌ای مشخص اختصاص ندارد.

وی افزود: حتی اندیشمندان غیرمسلمان نیز به جایگاه و عظمت حضرت زهرا(س) توجه داشته‌اند؛ چنان‌که سلیمان کتانی، نویسنده مسیحی، از جمله کسانی است که کتابی ارزشمند درباره آن حضرت نوشته است.

این کارشناس دینی با بیان اینکه بحث سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) گستره‌ای بسیار وسیع دارد، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از آثار اولیه اسلامی به سیره پیامبر(ص) اختصاص داشته و درباره زندگی اهل‌بیت(ع) نیز آثار فراوانی نوشته شده است. این موضوع همچنان از نیازهای جدی جامعه ماست؛ زیرا باید بررسی کنیم که زندگی امروز ما تا چه اندازه با سبک زندگی پیامبر و اهل‌بیت(ع) تناسب دارد.

تکریم انسان‌ها و پرهیز از تحقیر

حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به اصول حاکم بر زندگی پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع)، نخستین اصل را تکریم انسان‌ها دانست و گفت: خداوند در قرآن کریم می‌فرماید «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ»؛ خداوند انسان را مورد کرامت قرار داده است و ما نیز موظفیم در زندگی خود، دیگران را تکریم کنیم و از تحقیر، تمسخر، خوار شمردن و سرزنش آنان بپرهیزیم.

این استاد حوزه با اشاره به تفاوت رفتار پیامبران و اولیای الهی با حاکمان ستمگر اظهار کرد: قرآن درباره فرعون می‌فرماید «فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطَاعُوهُ»؛ او قوم خود را تحقیر و خوار می‌کرد و از همین راه بر آنان سلطه می‌یافت. در مقابل، امام خمینی(ره) در دیدار با جمعی از رؤسای جمهور و سران کشورها بر این نکته تأکید کردند که حاکمان باید کاری کنند ملت‌هایشان آنان را از روی محبت دوست داشته باشند، نه از روی ترس.

حجت الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به دوران حکومت پهلوی، به حضور گسترده مستشاران و نیروهای آمریکایی در ایران و برخوردهای تحقیرآمیز با ملت ایران اشاره کرد و گفت: یکی از مصادیق این تحقیر، اختصاص عنوان «حق توحش» به برخی پرداخت‌های آنان بود. در مقابل، از میراث مهم رهبر شهید، تکریم ملت و اعتماد به توانایی‌های جوانان بود؛ از جمله حمایت از نیروهای دانش‌بنیان و سپردن مسئولیت‌های مهم به جوانان در عرصه‌های مختلف، به‌ویژه حوزه دفاعی و نظامی.

وی با بیان اینکه پیامبر اکرم(ص) خود از کرامت و بزرگواری برخوردار بود و دیگران را نیز تکریم می‌کرد، به نمونه‌هایی از رفتار آن حضرت اشاره کرد و گفت: پیامبر(ص) اصحاب خود را با نامی که دوست داشتند، صدا می‌زدند. در فرهنگ عربی، کنیه جایگاهی ویژه دارد و آن حضرت افراد را با کنیه مورد علاقه‌شان خطاب می‌کردند. این رفتار، نمونه‌ای از احترام به شخصیت و کرامت افراد بود.

حجت الاسلام والمسلمین رفیعی ادامه داد: در روایات آمده است که پیامبر(ص) سخن کسی را قطع نمی‌کردند و اجازه می‌دادند فرد سخنش را به پایان برساند. همچنین بر تکریم فرزندان تأکید داشتند و می‌فرمودند: «أَکْرِمُوا أَوْلَادَکُمْ»؛ فرزندان خود را گرامی بدارید.

این کارشناس دینی با تأکید بر اینکه انسان نباید حتی خودش را تحقیر کند، به روایتی از پیامبر(ص) اشاره کرد که بر اساس آن، مؤمن نباید زمینه خواری و ذلت خود را فراهم سازد. بسیاری از گناهان، افزون بر پیامدهای اخروی، کرامت انسان را نیز از بین می‌برند. دروغ‌گویی اعتماد دیگران را سلب می‌کند، غیبت شخصیت انسان را پایین می‌آورد و ارتکاب گناهان، فرد را در نگاه دیگران بی‌اعتبار می‌سازد.

وی سپس به سه نشانه کرامت نفس اشاره کرد و گفت: در روایات آمده است کسی که کرامت نفس دارد، خود را با گناه آلوده نمی‌کند، دنیا در نظرش بزرگ و تعیین‌کننده نمی‌شود و اسیر شهوترانی و خواسته‌های نفسانی نمی‌گردد.

این استاد حوزه در ادامه، روایتی از پیامبر(ص) درباره هشت گروهی را بیان کرد که اگر مورد بی‌احترامی قرار گیرند، باید خود را سرزنش کنند؛ زیرا با رفتار خود زمینه تحقیر خویش را فراهم کرده‌اند. نخستین گروه، کسی است که بدون دعوت بر سر سفره‌ای حاضر می‌شود؛ دوم، فردی که به صاحب‌خانه دستور می‌دهد و در پذیرایی و نحوه میزبانی دخالت می‌کند؛ سوم، کسی که از دشمن خود انتظار خیر و نیکی دارد؛ و چهارم، فردی که از انسان فرومایه و پست، چشم‌داشت احترام و بزرگواری دارد.

وی افزود: گروه پنجم کسی است که در گفت‌وگوی محرمانه دو نفر دخالت می‌کند و می‌خواهد از سخنان خصوصی آنان سر دربیاورد؛ گروه ششم فردی است که حاکم و صاحب‌مسئولیت را تحقیر می‌کند؛ گروه هفتم کسی است که در مجلسی حاضر می‌شود که جایگاه و شأن حضور در آن را ندارد؛ و گروه هشتم فردی است که برای کسی سخن می‌گوید که تمایلی به شنیدن ندارد.

حجت الاسلام والمسلمین رفیعی با تأکید بر اهمیت توجه سخنرانان به ظرفیت و حوصله مخاطبان گفت: گاهی دعوت‌کنندگان از سخنران انتظار دارند مدت طولانی صحبت کند، در حالی که مخاطبان توان و آمادگی شنیدن آن حجم از مطالب را ندارند. استاد قرائتی نیز همواره بر رعایت زمان و ظرفیت شنوندگان تأکید و یادآور می‌شد که مخاطبان ممکن است بخشی از سخنرانی را از روی احترام تحمل کنند، اما نباید آنان را خسته کرد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، به نشانه‌های ذلت نفس اشاره کرد و گفت: ظلم و زورگویی از نشانه‌های خواری انسان است. این رفتار تنها به حاکمان ستمگر محدود نمی‌شود؛ ممکن است فردی در محیط خانواده به همسر و فرزندان خود زور بگوید یا مدیری و کارفرمایی با زیردستان و کارگران خود رفتار ظالمانه داشته باشد.

این کارشناس دینی، تکبر و خودبرتربینی را از دیگر نشانه‌های ذلت نفس برشمرد و با اشاره به روایتی گفت: انسان متکبر در حقیقت از کرامت درونی برخوردار نیست و با بزرگ‌نمایی خود، ضعف و حقارت درونی‌اش را آشکار می‌کند. نفاق نیز از دیگر نشانه‌هایی است که در روایات برای ذلت نفس بیان شده است.

مدارا با مردم، ایستادگی در برابر باطل

حجت الاسلام والمسلمین رفیعی در ادامه، اصل دیگری از اصول سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) را مدارا و رفق دانست و تصریح کرد: پیامبر(ص) فرمودند خداوند مرا با مدارا مبعوث کرده است؛ اما مدارا به معنای سستی و کوتاه آمدن در برابر حق و حدود الهی نیست. در کنار اصل مدارا، باید به اصل پرهیز از مداهنه نیز توجه داشت.

وی با توضیح تفاوت مدارا و مداهنه گفت: مداهنه یعنی انسان در برابر احکام و دستورات الهی کوتاه بیاید و برای انجام ندادن بخشی از تکالیف دینی چانه‌زنی کند. برای نمونه، کسانی به پیامبر(ص) پیشنهاد کرده بودند که مسلمان می‌شوند، زکات و خمس می‌پردازند و در جهاد شرکت می‌کنند، اما نماز نمی‌خوانند. پیامبر(ص) این پیشنهاد را نپذیرفتند؛ زیرا نمی‌توان در برابر بخشی از دستورات الهی کوتاه آمد و بخشی دیگر را پذیرفت.

این استاد حوزه تأکید کرد: در برابر حق نباید مداهنه کرد. امیرالمؤمنین علی(ع) نیز در سخنی با سوگند تأکید می‌کنند که در دین خود سستی و کوتاهی نمی‌کنند. همچنین در برابر ظلم و باطل نباید بی‌تفاوت بود و نمی‌توان به بهانه مدارا، از دفاع از حق دست کشید.

وی با اشاره به ضرورت امر به معروف و نهی از منکر افزود: اگر در جامعه معروفی زیر پا گذاشته شود یا منکری رواج پیدا کند، نمی‌توان صرفاً با این توجیه که به ما ارتباطی ندارد، از مسئولیت خود کنار کشید. مدارا با مردم پسندیده است، اما نباید به بی‌تفاوتی در برابر انحراف و تخلف تبدیل شود.

حجت الاسلام والمسلمین رفیعی رعایت یکسان حدود الهی را از دیگر مصادیق پرهیز از مداهنه دانست و گفت: نباید میان افراد عادی و صاحبان قدرت یا نزدیکان خود در اجرای احکام الهی تفاوت قائل شد.

انتهای پیام/